Urząd Gminy Jerzmanowice-Przeginia

Charakterystyczną cechą krajobrazu gminy Jerzmanowice - Przeginia, jak i całej Jury Krakowsko - Częstochowskiej, są potężne skały wapienne, zwane ostańcami. Tworzą one wspaniałe widoki i mnóstwo okazji do uprawiania wspinaczki skałkowej, a liczne jaskinie, którymi usiane są ich zbocza przyciągają skrywanymi tajemnicami spaleologów. Nie wiadomo dokładnie, ile grot znajduje się w wapiennych skałach - grotołazi ciągle poszukują nowych, a ich wyobraźnię rozpalają niezliczone legendy.

Na terenie gminy jest położony rezerwat przyrody "Dolina Szklarki" o pow. 47.3 ha. "Dolina Szklarki" jest rezerwatem leśnym, utworzonym w 1989 roku dla ochrony starodrzewia buczyny karpackiej i grądu oraz roślinności kserotermicznej i licznych form skalnych. W dolince warto zobaczyć źródło "Pióro", będące wywierzyskiem krasowym o wydajności ok. 60 l/s. Wypływ istnieje na kontakcie zbocza i dna doliny, strefą o długości ok. 25 m. Widoczne są wypływy bezpośrednio ze szczelin w wapieniu jurajskim. W rezerwacie przebiega okrężny szlak turystyczny.

Nad Jerzmanowicami wznosi się ostaniec "Skałka 502", najwyższy punkt Płaskowyżu Ojcowskiego (wg. ostatnich pomiarów jego wysokość wynosi 512,8 m n.p.m.), będący typowym przykładem wierzchowinowej formy skalnej o założeniach strukturalnych, powstałej w paleogenie, w warunkach klimatu tropikalnego (kras kopiasty). Z wierzchołka roztacza się przepiękna panorama na leżącą o 100 m poniżej dolinę Będkówki. Przy dobrych warunkach atmosferycznych widać także Beskidy z Babią Górą, a nawet poszarpane turnie tatrzańskie. Bezpośrednio u stóp Skałki, opadającej na południe jak gdyby progiem poprzecinanym żlebami, rozpościerają się zbocza, zasłane zrazu rumowiskiem głazów i krzakami jałowca, niżej urozmaicone zagajnikami świerków, sosen i buków. Z takich skłonów, których jest tutaj więcej wyłaniają się malownicze Skałki Jerzmanowickie o wyszukanych, fantazyjnych kształtach.

Jaskinie Jurajskie. Wyżyna Krakowsko - Częstochowska popularnie zwana Jurą jest drugim po Tatrach Zachodnich najważniejszym rejonem jaskiniowym Polski. Liczba poznanych tu jaskin przekracza 1000.
Na terenie gminy Jerzmanowice-Przeginia położone są między innymi jaskinie:

Jaskinia Nietoperzowa
       Jaskinia Koziarnia
       Jaskinia Dziewicza
       Jaskinia Racławicka (Grzmiączka)
       Jaskinia Łabajowa
       Jaskinia Szeroki Aven
       Jaskinia Ciasny Aven
       Jaskinia Kręta
       Jaskinia Pod Kościołem
       Jaskinia Góralska
       Jaskinia Psia Klatka
       Jaskinia Sadlana
       Jaskinia Szklarska

Najbardziej atrakcyjną turystycznie jaskinią w gminie Jerzmanowice-Przeginia jest Jaskinia Nietoperzowa, czyli Jerzmanowicka. Stanowi ona pomnik przyrody.

Wielki ostrołukowy otwór wejściowy położony na wysokości 447 m n.p.m., prowadzi do korytarzy i komór o łącznej długości 376 m. Jaskinia zdumiewa nie tylko wielkościa - można w niej podziwiać piękne nacieki stalaktytowe tworzące kształty warkoczy i wodospadów, niestety osmolone łuczywem przez nieostrożnych turystów. W jej korytarzach znaleziono ślady człowieka sprzed 70000 lat (środkowy paleolit), zęby i kości zwierząt plejstoceńskich oraz ślady palenisk i narzędzi z okresu kamienia łupanego. Niektóre z tych znalezisk dały nawet nazwę specyficznej formacji - "kulturze jerzmanowickiej" istniejącej około 38000 lat temu. W głębszych partiach jaskini zamieszkują nietoperze, od których wzięła się nazwa jaskini. W 1998 roku w komorach jaskini kręcono sekwencję filmu "Ogniem i mieczem" - scenę porwania Heleny w Czarcim Jarze. Jaskinia znajduje się na terenie prywatnej działki Zygmunta Ferdka (Jerzmanowice, Kolonia I Wschodnia nr bud, 79), który jest organizatorem zwiedzania tel. (012) 3895-395 lub (032) 2922-831, (032)2029-675). Grota jest oświetlona elektrycznie. Długość trasy wynosi 306 m, a czas zwiedzania około 40 minut. Zwiedzając jaskinie można zobaczyć ekspozycję znalezionych w niej kości zwierząt plejstocenu i holocenu, wyrobów krzemiennych neolitu, ceramiki kultur: lendzielskiej, trzcinieckiej, łużyckiej i wczesnego średniowiecza, kości nietoperzy i tzw. perły jaskiniowe. Do dyspozycji turystów jest również mała gastronomia, handel detaliczny wydawnictwami i pamiątkami, pole namiotowe i możliwość organizacji pikników. Oprócz wymienionych jest jeszcze wiele innych jaskiń, którymi usiane są zbocza ostańców wapiennych. Ich liczba jest nieznana.

Szlaki Turystyczne na terenie gminy:

Szlaki piesze

Szlak czerwony okrężny przez Rezerwat Doliny Szklarki: Jerzmanowice (źródło Pióro) - Rezerwat Dol. Szklarki - Jerzmanowice (źródło Pióro)

Szlak czarny prowadzący na Grzybową Górę:
Jerzmanowice - Dol. Szklarki - Jaskinia Szklarska - Grzybowa Góra - Radwanowice

Szlak niebieski zwany Szlakiem Warowni Jurajskich:
Rudawa PKP - Radwanowice - Dol. Będkowska - Czajowice - Brama Krakowska - Dol. Prądnika - Wolbrom

Szlak żółty - Dolinek Jurajskich:
Chrzanów - Rudno - Zamek Tenczyn - Krzeszowice - Dol. Eliaszówki - Dębnik - Dolina Racławki - Dol. Szklarki - Dol. Będkowska - Dol. Kobylańska - Karniowice - Dol. Bolechowicka - Zelków - Dol. Kluczwody - Murownia - Prądnik Czajowski - Dol. Prądnika - Dol. Sąspowska - Sąspów - Pieskowa Skała

Szlak zielony przebiegający przez Dolinę Racławki w kierunku północnym:
węzeł szlaków Zamek Tenczyn - Las Zwierzniecki - Góra Bukowa - Nielepice - Rudawa - Radwanowice - Dubie - Dol. Racławki - Racławice - Zawada - Zimnodół - do Szlaku Orlich Gniazd

Szlaki rowerowe

Szlak niebieski (okrężny):
Jerzmanowice Centrum - Jerzmanowice Kolonia Zachodnia - Kalwaria - Czubrowice - Racławice - Szklary - Grzybowa Góra - Łazy - Łazy Jawor - Dolina Będkowska - rejon Jaskini Nietoperzowej - Zawyjrzał - Jerzmanowice Kolonia Wschodnia - rejon Gołej Skały - Jerzmanowice Centrum (24 km)

Szlak zielony (łącznikowy):
Bębło Kolonia Zachodnia - rejon Jaskini Nietoperzowej - Zawyjrzał - Jerzmanowice (źródło Pióro) - rejon Łysych Skał - Jerzmanowce Kolonia Zachodnia (7,5 km)

Przez teren Gminy przebiegają również trasy jednodniowych wycieczek rowerowych po Jurze Krakowsko - Częstochowskiej:

Trasa rowerowa nr 6.
Osiedle Widok - Pasternik - Zabierzów - Sowiarka - Niegoszowice - Rudawa - Dolina Szklarki - Jerzmanowice - Murownia - Kraków (50 km) Na trasie Dolina Szklarki. Piękne krajobrazy. Zabytkowe dwory i kościoły w Niegoszowicach, Rudawie i Jerzmanowicach.

Trasa rowerowa nr 41.
Prądnik Biały - Zielonki- Prądnik Korzkiewski - Prądnik Czajowski - Ojców - Wola Kalinowska - Sąspów -Jerzmanowice - Kraków (50 km) Na trasie dolny i środkowy odcinek doliny Prądnika, górny odcinek doliny Sąspowskiej, liczne zabytki architektury, rez. brzozy ojcowskiej w Hamerni, groty, skałki i piękne krajobrazy Ojcowskiego Parku Narodowego.

Trasa rowerowa nr 42.
Prądnik Biały - Zielonki - Ojców - Grodzisko - Pieskowa Skała - Sułoszowa - Przeginia - Jerzmanowice - Murownia - Kraków (68 km) Na trasie dolina Prądnika, zabytki architektury w Ojcowie i Jerzmanowicach, wzgórze Grodzisko oraz zamek Pieskowa Skała.